MIT Sloan School of Management bünyesindeki MIT CISR araştırmacılarının yayımladığı yeni rapora göre, yapay zekâ olgunluğu yüksek şirketler, erken aşamadaki uygulayıcılara kıyasla finansal performansta belirgin bir üstünlük sergiliyor. Ancak birçok kurum, yapay zekâyı pilot projelerden ölçeklenebilir sistemlere taşımakta zorlanıyor. Araştırma, bu süreci hızlandırmak ve kurumsal dönüşümü derinleştirmek için dört temel alana odaklanılması gerektiğini belirtiyor: stratejik hizalama, sistem mimarisi, senkronizasyon ve yönetişim.
Raporda, şirketlerin yapay zekâ yatırımlarını doğrudan stratejik hedeflerle uyumlu hale getirmesi, esnek ve modüler veri altyapıları kurması, çalışanlarını yapay zekâya hazır hale getirmesi ve şeffaf, insan merkezli yönetişim süreçleri tasarlaması gerektiği vurgulanıyor. MIT CISR’ın dört aşamalı yapay zekâ olgunluk modeli, kurumların ikinci aşamadan üçüncü aşamaya geçerken en yüksek finansal etkiyi elde ettiğini ortaya koyuyor. Bu geçiş, yapay zekânın yalnızca test edildiği bir dönemden çıkarak tüm iş süreçlerine entegre edildiği olgunluk evresine denk geliyor.
Araştırmada iki şirket, başarılı dönüşüm örnekleri olarak öne çıkıyor. ABD merkezli Guardian Life Insurance, yapay zekâyı müşteri deneyimini geliştirmek, operasyonel maliyetleri azaltmak ve çalışan verimliliğini artırmak için kullanıyor. Şirketin veri ve yapay zekâ ekibi, tüm projeleri ölçülebilir değer yaratma çerçevesinde yönetiyor. Teklif süreçlerini otomatikleştiren bir pilot proje, işlem süresini bir haftadan yalnızca 24 saate düşürdü. Modernize edilen veri altyapısı ve mikro hizmet mimarisi, ekiplerin hızlı ve esnek çalışmasını sağlarken, çalışanlar yapay zekâ odaklı yeni rollere yönlendiriliyor. Risk, hukuk ve uyum ekipleri ise her projeye dahil edilerek etik ve yasal standartlar gözetiliyor.
Avrupa’nın en büyük doğal gaz dağıtım şirketi Italgas ise yapay zekâyı altyapısını gerçek zamanlı izlemek, operasyonel verimliliği artırmak ve güvenliği güçlendirmek için kullanıyor. Şirketin “WorkOnSite” projesi inşaat süreçlerini yüzde 40 hızlandırırken, denetim ihtiyacını yüzde 80 azalttı. DANA adlı yapay zekâ tabanlı ağ kontrol sistemi de operasyonel yönetimi dönüştürüyor. Italgas, 2017’den bu yana tüm varlıklarını dijitalleştirerek 300 terabaytlık veri platformu üzerinde 23 yapay zekâ modelini entegre etti. 2024 yılında 1.000’den fazla çalışan 30.000 saatlik yapay zekâ ve veri eğitimi aldı. Şirketin yönetişim modeli, sadece verimlilik değil aynı zamanda yeni gelir modelleri yaratma hedefiyle çalışıyor.
MIT CISR araştırmacıları Stephanie Woerner, Peter Weill, Ina Sebastian ve Evgeny Káganer’e göre, yapay zekâ olgunluğu sadece teknolojik bir ilerleme değil; aynı zamanda kültürel, yapısal ve stratejik bir dönüşümü temsil ediyor. Bu sürecin başarılı olabilmesi için CEO, CIO, strateji yöneticisi ve insan kaynakları liderlerinin ortak bir vizyonla hareket etmesi gerekiyor. Araştırmacılar, kurumların strateji, sistem, senkronizasyon ve yönetişim başlıklarında bütüncül bir yol haritası oluşturarak yapay zekâyı kurumsal ölçeğe taşımaları gerektiğini vurguluyor.
Kaynak: MIT Sloan Management / MIT Center for Information Systems Research (CISR), 7 Ekim 2025
