Pekin Üniversitesi’ndeki bir araştırma ekibi, 4. yüzyıldan kalma efsanevi bir Çin kaligrafi eserini yapay zekâ desteğiyle aslına uygun biçimde yeniden hayata geçirdi. Bu çalışma, antik sanat ile modern teknolojinin birleştiğinde neler başarılabileceğini etkileyici biçimde ortaya koyuyor.
Restorasyonu yapılan eser, ünlü kaligraf Wang Xianzhi’ye ait “Luo Nehri Tanrıçası Üzerine Kaside” (Luoshen Fu) adlı el yazması. M.S. 4. yüzyılda kaleme alınan bu romantik şiir parşömeninin yalnızca dörtte biri günümüze ulaşabilmişti. Eserin eksik kısımlarını tamamlamak için Peking Üniversitesi Çin Yazı Tipi Tasarımı ve Araştırma Merkezi, yapay zekâ ile kaligrafik analizleri bir araya getiren bir yöntem geliştirdi.
Araştırmacılar, hayatta kalan yaklaşık 250 karakteri temel alarak harflerin biçimsel özelliklerini detaylı biçimde inceledi. Bu verilerle eğitilen yapay zekâ modeli, Wang Xianzhi’nin fırça hareketlerinin inceliklerini, mürekkep tonlamalarını ve denge ritmini analiz ederek eksik kısımları üretti. Ortaya, 919 karakterlik tam bir rulo formunda yeniden oluşturulmuş bir eser çıktı.
Üniversite açıklamasında, bu girişimin “‘Yapay zekâ + kültür’ sentezinin canlı bir örneği” olduğu vurgulandı: “Geleneksel kaligrafi sanatı, dijital çağda yeni bir ifade biçimi kazanıyor.”
Restorasyon süreci tamamen otomatik ilerlemedi. Yapay zekânın oluşturduğu her bir karakter, alanında uzman kaligraflar tarafından titizlikle incelenip düzeltildi. Ekip, aynı döneme ait diğer yazıtlarla ve Wang Xianzhi’nin bilinen eserleriyle kapsamlı karşılaştırmalar yaparak, orijinal üslubun zarafetini korumaya çalıştı.
Projeye, Çin devlet televizyonu CCTV’nin kültürel miras programı öncülük etti. Pekin Üniversitesi ekibi, yalnızca kayıp yazı karakterlerini değil, aynı zamanda antik bir estetik anlayışın ruhunu da yeniden görünür kılmayı başardı.
Üniversite, bu çalışmanın sadece bir restorasyon değil, aynı zamanda geleceğe dönük bir açılım olduğunu belirtiyor. Araştırma merkezi, yapay zekânın ilerleyen dönemlerde “dinamik kaligrafi” gibi interaktif sanat biçimlerinde de kullanılabileceğini, statik bir metinden canlı bir kültürel deneyime geçiş hedeflediklerini duyurdu.
Kaynak: South China Morning Post (SCMP), 14 Ekim 2025, haberi: Dannie Peng, Pekin
